ใครต่อใครที่ไปเยือนฝรั่งเศส ต่างก็ปรารถนาที่จะได้ไปเยือนพิพิธภัณฑ์ลูฟร์ (Louvre museum) ให้ได้สักครั้งหนึ่งในชีวิต เพราะที่พิพิธภัณฑ์แห่งนี้มีศิลปกรรมระดับโลกประดับเป็นเกียรติยศอยู่หลายชิ้น

หนึ่งในศิลปกรรมลือชื่อเหล่านั้นก็คือ ภาพโมนาลิซา (Mona Lisa) ของจิตรกรเอกนาม “เลโอนาร์โด ดาวินชี” (Leonardo da vinci)

ไม่น่าเชื่อว่าท่ามกลางศิลปกรรมกว่า 2 แสนชิ้นที่จัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑ์อันใหญ่โตโอฬารแห่งนี้

ภาพโมนาลิซาจะสามารถหลุดขึ้นมาเป็น “นางเอก” ระดับหนึ่งไม่มีสองได้อย่างขาดลอย

แต่เมื่อเราได้มีโอกาสศึกษาลึกลงไปถึงเบื้องหลังของภาพกลับค้นพบแรงบันดาลใจในการทำงานและดำเนินชีวิตที่มีเสน่ห์ไม่แพ้ภาพโมนาลิซา นั่นก็คือ ความเป็นไปในชีวิตของตัวดาวินชีเอง

ดาวินชีไม่ใช่ชาวฝรั่งเศส แต่เป็นชาวอิตาลี เขาเกิดเติบโต ทำงาน ที่อิตาลี แต่ตลอดเวลาที่อยู่อิตาลีชีวิตของเขากลับมีแต่ความลุ่มๆ ดอนๆ

ยิ่งในช่วงตอนปลายของชีวิตยิ่งลำบากหนัก ถึงขนาดต้องไปทำงานเป็นสถาปนิกบ้าง วิศวกรบ้าง อยู่แนวหน้ากับทหารในสงครามบ้าง

แต่ต่อมาเมื่อกษัตริย์ฟรังซัวส์ที่ 1 ของฝรั่งเศสขึ้นเสวยราชย์แล้ว พระองค์ทรงมองเห็นอัจฉริยภาพของดาวินชี จึงเทียบเชิญให้เขาย้ายมาอยู่ฝรั่งเศส พร้อมทั้งมอบตำแหน่งจิตรกรเอกแห่งราชสำนัก สถาปนิกหลวง และพระสหายของกษัตริย์ให้กับเขา

ด้วยการตระหนักถึงคุณค่าแห่งความเป็น “อัจฉริยบุคคล” ของดาวินชีเช่นนี้เอง เมื่อดาวินชีสิ้นชีวิตลง ผลงานระดับ “เพชรน้ำเอก” ของเขา จึงกลายเป็นสมบัติของชาติฝรั่งเศสไปโดยปริยาย

ว่ากันว่า (ซึ่งอาจจะจริงหรือเท็จก็ได้) เมื่อภาพโมนาลิซากลายเป็น “ของชิ้นเอก” ในแวดวงศิลปะระดับโลกขึ้นมาแล้วนั้น
รัฐบาลอิตาลีพยายามทวงคืนภาพโมนาลิซาหลายต่อหลายครั้ง แต่รัฐบาลฝรั่งเศสไม่ยอม ทวงแล้วทวงอีกก็ไม่ได้ ครั้งสุดท้ายเมื่อไม่นานมานี้เอง

แต่มาถึงเวลานี้อิตาลีเลิกทวงภาพโมนาลิซาไปแล้ว เพราะได้รับคำตอบที่ตรงและแรงอย่างยิ่งจากทางฝรั่งเศสว่า “ช่วยไม่ได้ ผู้นำของคุณไม่มีวิสัยทัศน์เอง” (แปลไทยเป็นไทยว่า ก็ผู้นำของคุณตาไม่มีแววเองนี่นา ปล่อยให้ศิลปินอัจฉริยะตกระกำลำบากขนาดนั้น ดาวินชีจึงเลือกฝรั่งเศสมากกว่าอิตาลี)

ดาวินชีประสบความสำเร็จมีชื่อเสียงเกริกไกร จึงไม่ใช่เพียงเพราะผลงานระดับอัจฉริยะของเขาเท่านั้น แต่ยังเป็นเพราะเขารู้จักเลือกที่จะอยู่ในที่ “ที่มีคนเห็นคุณค่า” ของเขาอีกต่างหาก
การ “อยู่ในที่ที่มีคนเห็นคุณค่า” นับว่าเป็นเคล็ดลับแห่งความสำเร็จที่สำคัญมาก

ท่านว.วชิรเมธี ได้เปรียบเทียบเรื่องนี้ตามหลักพระพุทธศาสนาไว้ด้วยว่าในมงคลสูตร (พระสูตรที่ว่าด้วยเคล็ดลับแห่งความสุขแลความสำเร็จ 38 ประการ) ว่า “การอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดี เป็นมงคลอันสูงสุด”

ในโลกของการทำงาน มีคนทำงานจำนวนมากมายที่เป็นคนเก่ง มีอัจฉริยภาพเฉพาะตัวขั้นเทพ แต่กลับไม่ประสบความสำเร็จ ทำงานหนักแทบล้มประดาตาย แต่เงินเดือนน้อยนิดเดียว ตำแหน่งไม่ขยับ เจ้านายไม่รัก คนแวดล้อมริษยา ยิ่งทำงานคุณภาพชีวิตยิ่งตกต่ำลง

นั่นอาจเป็นไปได้ว่า เพราะเขาเหล่านั้นไม่ได้ทำงานอยู่ในที่ที่มีคนเห็นคุณค่าเหมือนกับดาวินชี การที่เราแต่ละคนจะได้อยู่ในที่ที่มีคนเห็นคุณค่าได้นั้น มีเหตุปัจจัยสองประการ

ประการหนึ่ง เราต้องเป็นฝ่ายเลือกที่จะอยู่ในที่ที่มีคนเห็นคุณค่า
ประการที่สอง เราเป็นฝ่ายถูกเลือกโดยคนที่เห็นคุณค่า

ประการแรกนั้น เราสามารถเลือกและปฏิบัติได้เลย ถ้าเราค้นพบว่าการอยู่ในที่เดิมรังแต่จะไม่มีอนาคต เหมือนดาวินชีอยู่ในอิตาลีแล้วมีแต่ความลุ่มๆ ดอนๆ

ประการหลังนั้น ต้องแล้วแต่ว่าจะมีคนที่เห็นคุณค่าของเราเมื่อไหร่ ซึ่งถ้ามีก็ดีไป ถ้าไม่มีก็คงต้องก้มหน้ารับชะตากรรมของชีวิตไปตามยถากรรม

ในโคลงโลกนิติ มีกวีนิพนธ์อยู่บทหนึ่ง พูดถึงคุณค่าของคนที่ “ตามีแวว” เอาไว้อย่างเพราะพริ้งดังนี้

“แม้นมีความรู้ดั่ง สัพพัญญูผิว์บ่มีคนชู
ห่อนขึ้นหัวแหวนค่าเมืองตรู ตราโลกทองบ่รองรับพื้น ห่อนแก้วมีศรี”

เราทุกคนที่เป็นคนทำงาน คงต้องย้อนกลับมาถามตัวเองว่า เราเป็นมนุษย์ทำงานที่มีความสามารถเพียงไร และความสามารถของเรานั้น ได้รับการยกย่องส่งเสริมให้เต็มภาคภูมิอย่างที่ควรจะเป็นหรือไม่

ถ้าเราเก่ง เราเป็นเลิศ แต่เรายังคง “แป๊ก” อยู่กับที่ มองไปทางไหนก็ไม่มีอนาคต หากรู้สึกว่ากำลังเป็นเช่นนั้น ก็ควรจะรีบมองหา “ที่ที่มีคนเห็นคุณค่า” ให้ตัวเองได้แล้ว แต่ถ้ามองหาที่ที่มีคนเห็นคุณค่าไม่เจอ เราก็ต้องสร้าง “ที่เช่นนั้น” ขึ้นมาด้วยตัวของเราเอง